Je hebt het misschien zelf gehoord, of zult het ooit horen: iemand die net iets ingrijpends heeft meegemaakt, begint te vertellen, en stokt. Je moest er gewoon bij zijn geweest. Dat tekortschieten van taal is geen toeval, het hoort bij de aard van de ervaring zelf.
Het woord: onbeschrijfelijkheid
In de literatuur over psychedelica komt steeds een term terug: onbeschrijfelijkheid, in het Engels ineffability. Het betekent simpelweg dat de ervaring zich niet goed in woorden laat vangen. Niet omdat mensen lui zijn met taal, maar omdat het iets raakt waar onze gewone woorden niet voor gemaakt zijn.
Waarom taal het niet bijhoudt
Onze taal is ontstaan om de gedeelde, alledaagse wereld te beschrijven: stoelen, afspraken, gevoelens die we allemaal kennen. Een sterke psychedelische ervaring kan juist buiten die vertrouwde categorieen vallen. Daar komt bij dat je geheugen zo iets onvermijdelijk vervormt zodra je het in nette zinnen probeert te gieten. Wat je navertelt, is altijd een vertaling, geen kopie.
McKenna probeerde het harder dan wie ook
Niemand worstelde mooier met dit probleem dan Terence McKenna. Zijn hele aantrekkingskracht zat in zijn poging het onzegbare toch te zeggen, met eindeloze, beeldende volzinnen. Het maakte hem geliefd, maar ook hij gaf toe dat de woorden het origineel nooit helemaal raakten. Mooie taal blijft een benadering.
Waarom dit ook praktisch is
Dit besef helpt op twee manieren. Het maakt je milder voor jezelf als je je eigen ervaring niet goed kunt uitleggen, dat is normaal. En het maakt het juist waardevol om het tóch te proberen: opschrijven of erover praten is een vorm van verwerking, ook al blijft het onvolledig. Daarover gaat ons stuk de dag na je trip.
Wees voorzichtig met grote woorden
Er zit ook een waarschuwing in. Als zelfs de beste vertellers het niet helemaal kunnen vatten, wees dan sceptisch tegenover wie je met grote stelligheid vertelt wat het allemaal betekent. Een overweldigende ervaring voelt als een waarheid, maar dat gevoel is nog geen bewijs. Dezelfde nuchterheid die we toepassen op de machine elves geldt hier.
Dit artikel is informatief en geen medisch advies.