Waar Albert Hofmann een beroemde stof ontdekte, maakte Alexander Shulgin er honderden. De Amerikaanse scheikundige bracht zijn leven door met het ontwerpen, synthetiseren en zorgvuldig testen van nieuwe psychoactieve moleculen. Een portret van een eigenzinnige onderzoeker.
De chemicus die zijn eigen lab werd
Shulgin was een getrainde scheikundige met een diepe fascinatie voor hoe kleine veranderingen in een molecuul de werking ervan veranderen. In zijn zelfgebouwde laboratorium ontwierp en maakte hij talloze verbindingen, vooral uit de groepen die bekendstaan als fenethylaminen en tryptaminen.
MDMA: niet uitgevonden, wel herontdekt
Shulgin wordt vaak in verband gebracht met MDMA. Belangrijk om eerlijk te zijn: hij vond MDMA niet uit, die stof was al veel eerder gemaakt. Wat Shulgin deed, was de psychoactieve werking ervan herontdekken en het in de jaren zeventig onder de aandacht brengen van therapeuten die ermee wilden werken. Zijn rol was die van wegbereider, niet van bedenker.
PiHKAL en TiHKAL
Samen met zijn vrouw Ann Shulgin schreef hij twee invloedrijke boeken: PiHKAL en TiHKAL. De titels staan voor Phenethylamines en Tryptamines I Have Known And Loved. De boeken combineren een persoonlijk verhaal met gedetailleerde scheikundige beschrijvingen, en werden een referentiepunt binnen de psychedelische wereld.
Methodisch en voorzichtig
Wat Shulgin onderscheidde was zijn methodische aanpak. Hij testte nieuwe stoffen op zichzelf in piepkleine, langzaam opgebouwde hoeveelheden, hield nauwkeurig aantekeningen bij, en ontwikkelde zelfs een eigen schaal om effecten te beschrijven. Roekeloos was hij niet, juist het tegendeel.
Een omstreden maar invloedrijke nalatenschap
Shulgins werk is niet onomstreden, en veel van de stoffen die hij onderzocht zijn in Nederland en elders niet legaal. Toch is zijn invloed op het denken over psychoactieve stoffen groot. Hij liet zien hoe nieuwsgierigheid, precisie en respect voor de stof samen kunnen gaan.
Lees ook de andere delen in deze reeks: Terence McKenna, Timothy Leary, Roland Griffiths en Albert Hofmann.
Dit artikel is historisch en informatief. Veel van de stoffen waar Shulgin aan werkte zijn in Nederland niet legaal. Het beschrijft zijn leven en werk en is geen aanmoediging tot gebruik.